Participantenmiddag Eindhoven

Met ruim 36 deelnemers vertrokken we per bus naar Eindhoven voor een inspirerende en leerzame middag.

Toelichting PPS-ervaring: Veenendaal Oost

Tijdens de busreis gaven François van Doesburg (OVO) en Ard de Jongh (LATEI, namens samenwerkende partijen Quattro) een toelichting op hun ervaringen met een PPS-constructie bij de ontwikkeling van Veenendaal Oost.

François benadrukte het belang van een gezamenlijke houding:

“We moeten denken vanuit een gezamenlijke mindset. We winnen als we werken aan collectieve doelen, vanuit het gezamenlijke belang en niet alleen vanuit de eigen organisatie.”

Om de uitvoeringskracht van een PPS te benutten zullen we in Foodvalley eerst aan de start van nieuwe gebiedsontwikkelingen moeten zien te komen. Daarvoor is bestuurlijke besluitvorming nodig.

In Foodvalley staan we de komende jaren voor een schaalsprong, van 350.000 naar 500.000 inwoners in 2040. Daarbij willen we wonen, werken, landbouw, natuur, bereikbaarheid, voorzieningen en de kwaliteit van onze leefomgeving in balans houden.

Om ‘buiten’ concrete resultaten op te leveren hebben Overheid en Markt (publiek/privaat) elkaar nodig. Hoe brengen we onze ambities gezamenlijk tot uitvoering?

Dat vraagt om:

• Juiste Mindset – Gaan voor het collectieve doel ipv individuele ‘strijd’ voeren;
• Samenwerking – Elkaar echt vertrouwen en dat niet beschamen;
• Keuzes in schaarse ruimte – Alles heeft al een bestemming en verschillende sectoren leggen een claim op de schaarse ruimte, maar dat past niet allemaal. Dat betekent dat we duidelijke keuzes moeten maken om Foodvalley te kunnen versterken met behulp van gebiedsontwikkelingen.

We hebben de afgelopen 25 jaar goede ervaringen opgedaan met Publiek-Private samenwerking in de PPS Veenendaal-oost samen met energiebedrijf DEVO . Dit biedt mogelijk kansen voor verdere uitvoeringskracht in Foodvalley.

3 tips op hoofdlijnen:

• Geef kaders mee voor de gebiedsontwikkeling en laat los;
• Zorg voor een haalbare grex en financiële borgstelling;
• Richt een professionele uitvoeringsorganisatie in.

Ard nam ons mee in de lange ontwikkeling van Veenendaal Oost en onderstreepte het belang van een goede voorbereiding en continuïteit:

“Continuïteit is key. Ik tekende hier al contracten in 2003 en ben nu nog steeds aandeelhouder.”

Do’s & don’ts van samenwerken

Enkele belangrijke lessen uit Veenendaal Oost:

• Stap gelijkwaardig in de samenwerking: in risico’s, opbrengsten en verantwoordelijkheden.
• Begin alleen aan een project met een gezonde grondexploitatie.
• Houd rekening met risico’s: die komen er altijd.
• In de periode 2008–2015 was de crisis de grootste uitdaging. Juist toen bleek het belang van elkaar vasthouden, zowel tussen marktpartijen als binnen het gemeentebestuur.
• Goede voorbereiding, sterke mensen en heldere contracten maakten het verschil.

Organisatie en vertrouwen

OVO is bewust buiten de gemeente en marktpartijen geplaatst om onafhankelijkheid te borgen, met een raad van commissarissen bestaande uit twee leden vanuit de markt en twee vanuit de gemeente.

In de crisistijd stond het vertrouwen onder druk, met name door liquiditeitsvraagstukken. De keuze was: naar de rechter of naar elkaar. Er werd gekozen voor elkaar vasthouden en gezamenlijke werken aan oplossingen.

Daarnaast werd het energiebedrijf DEVO opgericht vanuit dezelfde partners. Hiervoor was gemeentelijke borgstelling nodig, die jaarlijks werd besproken met de raad. Uiteindelijk lukte het om hierover langjarige afspraken te maken.

Vervolg: kennis delen in de regio

Op basis van de inzichten, do’s en don’ts van Ard en François wordt een addendum op de two-pager opgesteld. Dit wordt gedeeld met de griffies in de Food Valley, met het aanbod om samen met Ard en François langs de raden te gaan binnen het inwerkprogramma. Inclusief de oproep om te komen tot een regionale ontwikkelingsmaatschappij.

Ontvangst in Eindhoven: Brainport en stationsgebied

In Eindhoven kregen we een toelichting op de ontwikkeling van het stationsgebied en de Brainport-regio. De nadruk lag op samenwerking, opgaven en organisatie.
Programma¬manager Robbert de Mug verzorgde een presentatie over publiek-private samenwerking. Isidoor Hermans, directeur van Ontwikkelmaatschappij Fellenoord, gaf een presentatie over Fellenoord.

Robbert schetste de ontwikkeling van Eindhoven van Philipsstad naar Brainport. Overheden (21 gemeenten), provincie en Rijk werken samen om de groei van werkgelegenheid en woningbouw in balans te houden. Doel is bedrijven ruimte te bieden om te groeien via gerichte investeringspakketten.

Knoop XL: nieuwe OV-hub

Knoop XL wordt de nieuwe OV-knoop die toplocaties verbindt met het hart van de stad en de Brainport-regio. Het gebied wordt groen en multifunctioneel, waar wonen, werken, reizen en leven samenkomen.

Kengetallen:

• 9.000 woningen
• 150.000 reizigers per dag
• 220.000 m² werken
• Ondergronds busstation

Project Fellenoord 2040

Project Fellenoord 2040 is een publiek-publieke samenwerking tussen gemeente en provincie en kent een ontwikkelperiode van circa 25 jaar. Huidige situatie: veel kantoren, parkeren en asfalt. Toekomstbeeld: een sterke, groene en gevarieerde stadswijk.

Programma:

• 740.000 m² ontwikkeling
• 70% wonen, 15% werken, 15% voorzieningen
• 85% betaalbaar, waarvan 30% sociaal
• Actieve grondverwerving door de gemeente via de Wet Voorkeursrecht Gemeenten*

Ondanks de stedelijke schaal wordt steeds gekeken hoe de ontwikkeling bij Eindhoven past.

* Wet Voorkeursrecht Gemeenten is een Nederlandse wet die grondeigenaars verplicht bij verkoop de grond eerst aan de gemeente aan te bieden. Dit geldt alleen voor grond waar een voorkeursrecht op is gevestigd.

Wandeling door Knoop XL

Na de presentaties volgde een wandeling door het gebied Knoop XL, in twee groepen, begeleid door Gied Alferink en Ron Nohlmans van de gemeente Eindhoven.

Tijdens de wandeling kwam onder andere aan bod:

• De realisatie van een dependance van het Rijksmuseum: de eerste ten zuiden van de rivieren.
• De verbinding tussen het groene Dommeldal en de spoorzone.
• Een centraal georganiseerde warmte-energievoorziening.

Verhalen uit de stad

Het stationsgebouw uit de vroege jaren ’50 is inmiddels een rijksmonument. Onze stadsgids deelde een anekdote over kippen die zich vroeger in de bomen rondom het station hadden gevestigd. Pogingen om ze te vangen mislukten, totdat iemand het idee kreeg om bakken water met een scheutje jenever neer te zetten. Zo konden de kippen uiteindelijk veilig worden verplaatst. Als eerbetoon zijn ze vereeuwigd in het viaduct.

Op een muur onder de paddestoel staat de tekst:

“Als beton het marmer van de toekomst is, wordt Eindhoven XL een haast klassieke stad.”

De UFO-vormige sculptuur boven deze tekst wordt voor ongeveer één miljoen euro verplaatst naar de Dommel, voorafgaand aan de herinrichting van het gebied.

Afsluiting

We danken Gied en Ron voor hun enthousiaste en inspirerende begeleiding tijdens de wandeling. De dag werd afgesloten met een diner bij De Lichttoren in Eindhoven, waarna we met de bus – en een glimlach – huiswaarts keerden.